నాన్నలేని లోకంలో…

నాన్నా.. ఈసారి నిన్ను చంపేసింది నదే, కానీ నన్ను చంపేస్తున్నది నీ లేని రోజులు”..త్రిశూలి ఒడ్డున ఒక కూతురి చివరి కౌగిలింత

ఉదయం ఆరు గంటలు. ఇంకా చీకటి పూర్తిగా వీడలేదు. త్రిశూలి నది ఒడ్డున మంచు చల్లదనం మనిషి ఎముకల్లోకి దిగిపోతూ ఉంది. అయినా ఆ అమ్మాయి చలికి వణకడం లేదు. ఆమె వణుకుతున్నది వేరే కారణానికి.

ఎదురుగా ఒక గడ్డి బొమ్మ. దర్భతో అల్లిన ఒక ఆకారం మాత్రమే అది. కానీ ఆమెకు అది గడ్డి కాదు. తెల్లటి పంచె చుట్టి, నుదుటిపై కుంకుమ దిద్దుతూ ఆమె చేతులు వణికాయి. “నాన్నా” అని పిలిచింది – ఆ పిలుపులో ఇరవై ఏళ్ల జ్ఞాపకాలు మొత్తం ఒక్కసారిగా పొంగుకొచ్చాయి.

తను నడక నేర్చుకున్నప్పుడు పట్టుకున్న వేలు అదే. బడికి వెళ్తూ బరువైన బ్యాగు మోసుకున్న భుజాలు అవే. పెళ్లి చూపుల్లో బెరుగ్గా కూర్చున్నప్పుడు పక్కనే కూర్చుని ధైర్యం చెప్పిన గొంతు అదే. ఇప్పుడు మిగిలింది ఆ జ్ఞాపకాలన్నింటికి ప్రతీకగా ఒక గడ్డి బొమ్మ మాత్రమే.

“నిన్ను ఆఖరిసారి ముట్టుకునే అదృష్టం కూడా నాకు లేకుండా పోయింది నాన్నా” – ఆమె గొంతు పూర్తిగా బొంగురుపోయింది. పూలమాల వేస్తూ, ఆ గడ్డి బొమ్మను గట్టిగా కావలించుకుంది. చుట్టూ ఉన్నవాళ్లు కళ్లు తుడుచుకున్నారు తప్ప, ఎవరూ ఆమెను ఓదార్చే మాటలు వెతుక్కోలేకపోయారు. ఎందుకంటే – ఎలాంటి మాటలు ఈ శూన్యాన్ని పూడ్చగలవు?

మంట రాజుకున్నప్పుడు, గుండె కూడా రాజుకుంటుంది

నిప్పు అంటించే క్షణం వచ్చింది. సాధారణంగా అంత్యక్రియల్లో నిప్పు తాకించడం ఒక కొడుకు లేదా కూతురి బాధ్యత, ఒక చివరి సేవ. కానీ ఇక్కడ ఆ నిప్పు తాకిస్తున్నది ఒక శరీరాన్ని కాదు – ఒక జ్ఞాపకాన్ని, ఒక ఆశను, “బహుశా ఎక్కడో బతికే ఉంటాడు” అనే చివరి భ్రమను.మంట రాజుకున్న క్షణంలో ఆ అమ్మాయి కళ్లు మూసుకుంది. ఆమె పెదవులు కదిలాయి – శబ్దం లేకుండా. బహుశా అదొక ప్రార్థన కావొచ్చు, బహుశా ఒక క్షమాపణ కావొచ్చు – నాన్నను రక్షించుకోలేకపోయినందుకు, ఆఖరి క్షణంలో పక్కన లేనందుకు. మంటలు ఎగసిపడుతున్నకొద్దీ, ఆమె లోపల ఏదో ఒక భాగం కూడా అంతే వేగంగా రాలిపోతూ ఉంది.

తండ్రీకూతుళ్ల బంధం మాటల్లో చెప్పలేనిది

తండ్రి-కూతుళ్ల బంధం అంటే మాటల్లో చెప్పలేనిది. అది ఒక నిశ్శబ్ద భరోసా. ఏమి జరిగినా “నాన్న ఉన్నాడు కదా” అనే ధైర్యం. ఆ ధైర్యం ఒక్కసారిగా కూలిపోయినప్పుడు, మిగిలేది ఒక అనాథ మనసు మాత్రమే – వయసుతో సంబంధం లేకుండా.

ముకుంద రిజాల్ కావలించుకున్నది గాలిని మాత్రమే

కొన్ని అడుగుల దూరంలో ముకుంద రిజాల్ నిలబడి ఉన్నాడు. తన చెల్లెలు, ఆమె ఇద్దరు పిల్లల కోసం తయారుచేసిన గడ్డి బొమ్మల ముందు. “ఏ నదిలో కొట్టుకుపోయారో, ఏ కొండ చాటున ఉండిపోయారో నాకు తెలియదు. తెలిసిందల్లా వాళ్లు వెళ్లిపోయారని మాత్రమే” అని చెబుతున్నప్పుడు అతని కంఠంలో ఒక వింత శూన్యత వినిపించింది – దుఃఖం కూడా మించిపోయిన ఒక స్తబ్ధత.నిప్పంటించే ముందు అతను ఆ మూడు గడ్డి బొమ్మలను ఒక్కసారి గట్టిగా కావలించుకున్నాడు. కానీ చేతుల్లో ఇమిడింది ఏమిటి? గడ్డి, గుడ్డ, గాలి తప్ప మరేమీ లేదు. ఒక మనిషి తన ప్రియమైనవారి శరీరాన్ని కాదు, వారి లేకపోవడాన్ని కావలించుకోవాల్సి రావడం కంటే క్రూరమైన శిక్ష ఏముంటుంది?

సంఖ్యల వెనుక దాగిన 4,000 నిశ్శబ్దాలు

ఆగస్టు 26న నేపాల్-టిబెట్ సరిహద్దుల్లో మంచు తుఫాను బద్దలై పుట్టిన ఆకస్మిక వరదలు 1,200కు పైగా ప్రాణాలను బలిగొన్నాయని అధికారిక లెక్కలు చెబుతున్నాయి. కానీ ఈ విషాదపు లోతు ఆ సంఖ్యలో లేదు – ఇంకా ఆచూకీ దొరకని 4,000 మందికి పైగా మనుషుల వెనుక ఉన్న నిశ్శబ్దంలో ఉంది. ప్రతి ఒక్క “మిస్సింగ్” పేరు వెనుక ఒక తల్లి, ఒక తండ్రి, ఒక కూతురు, ఒక కొడుకు ఎదురుచూపులో మగ్గిపోతున్నారు.భోటేకోషి నది వెంబడి ఉన్న సొరంగాల్లో దాదాపు 46 మంది కార్మికులు ఇప్పటికీ చిక్కుకుపోయి ఉన్నారు. వారానికి పైగా వెలుతురు తాకని ఆ చీకటి గోడల మధ్య వాళ్లు ఏమనుకుంటున్నారో? బయట ఎదురుచూస్తున్న వారి కుటుంబాలకు అధికారులు చెప్పిన “ఆహారం, నీళ్లు ఉన్నాయి” అనే ఒక్క మాటే ఇప్పుడు జీవం పోసే ఊపిరి.

ఆ ఒక్క ఫోన్‌ కాల్‌తో..

కొద్దిమంది విదేశీ పర్యాటకులు ఫోన్ లైన్లు అందుబాటులోకి రాగానే “మేం క్షేమం” అని చెప్పగలిగారు. ఆ ఒక్క కాల్ కోసం ఎన్నో కుటుంబాలు రాత్రంతా కళ్లు మూయకుండా ఎదురుచూశాయి. కానీ అలాంటి ఒక్క కాల్ కూడా అందని వేలాది నిరుపేద నేపాలీ కుటుంబాలకు, తెల్లారేసరికల్లా అది మరో కొత్త శోకంగా మారుతోంది.

ఒక తండ్రి లేని లోకంలో, ఒక కూతురు మిగిలిన బతుకు

ఆర్యఘాట్ దగ్గర రోజూ ఇలాంటి దృశ్యాలు పునరావృతమవుతున్నాయి. తెల్లటి బట్టలో చుట్టిన గడ్డి బొమ్మలు, కుంకుమ, పూలమాలలు, మంటలు, కన్నీళ్లు – ఇదొక నిత్యకృత్యంగా మారిపోయింది ఖాట్మండులో. కానీ ప్రతి ఒక్క అంత్యక్రియ వెనుక ఒక్కో ప్రత్యేకమైన బాధ దాగి ఉంటుంది – మాటల్లో వర్ణించలేని, సంఖ్యల్లో ఇమడని బాధ.

ఆ కూతురు ఇంటికి తిరిగి వెళ్తున్నప్పుడు, ఆమె చేతిలో ఇంకా ఆ గడ్డి బొమ్మ వాసన అంటుకుని ఉంది. బహుశా రేపటి నుంచి ఆమె జీవితంలో నాన్న స్థానం శాశ్వతంగా ఖాళీగా మిగిలిపోతుంది. కానీ ఆ ఖాళీలో కూడా ఒక విషయం స్థిరంగా నిలిచిపోతుంది – ఒక తండ్రి తన కూతురికి ఇచ్చిన ధైర్యం, ప్రేమ, భరోసా ఎప్పటికీ నదిలో కొట్టుకుపోవు.